Zutphen, “Dat Bolwerck”

Zutphen, “Dat Bolwerck”. Restauratie Rijksmonument.  Ingrijpende restauratie en verbouw tot een woning met galerie.

In 1547 wordt het terrein voor de Saltpoort, waar voorheen de Dwangburcht stond, aangekocht door Jorien Warinckhof, die hier een huis liet bouwen bestaande uit een groot voor- en achterhuis. De gevelsteen in de voorgevel vermeldt 1549. Eerst wordt aan de achterzijde uitgebouwd. En in de 17e eeuw wordt aan de Markt een zijvleugel gebouwd, met nog een trappenhuis erachter. Het hoofdgebouw wordt dan gebruikt als pakhuis, hetgeen resulteert in zwaar doorgezakte eiken moerbinten. In 1725 wordt het huis gemoderniseerd, waarbij de kruisvensters op begane grond en verdieping worden vervangen door schuiframen. In 1775 wordt het huis verder gemoderniseerd en krijgen de schuiframen de grotere empire ruiten. Er komt een nieuwe buitendeur en een marmeren vloer in de vestibule en trappenhuis. In 1868 wordt het huis gekocht door een wijnkoper die er lange tijd in zal gaan wonen. Na jaren leegstand en verval komt het in handen van Stichting Wijnhuisfonds, die het in 1939-'40 door architect A.A. Kok laat restaureren en verbouwen tot openbare bibliotheek. De voorgevel wordt hierbij terug gerestaureerd, met natuurstenen kruisvensters in de oude hoofdbouw, en schuifvensters in de zijvleugel. De doorgezakte eiken moerbinten in het voorhuis worden vernieuwd. Ook wordt de zij-ingang aan de Drogenapsteeg dichtgemetseld. Hierbij worden oude technieken en -bouwmaterialen toegepast. Een oude wandbespanning die tevoorschijn komt, wordt herplaatst in de bestuurskamer naast de entree. *(Zie: Dat Bolwerck aan de Zaadmarkt te Zutphen, overdruk uit maandblad Heemschut januari 1941)

In 1983-'84 wordt het pand weer verbouwd tot een woning. Hierbij wordt op eenvoudige wijze in het pand een indeling met kamers gerealiseerd. De verlengde westvleugel, dan in gebruik is koetshuis, wordt verbouwd tot kantoor.

 

Omdat het huis met ca 685 m2 (incl kelder en zolders) te groot is geworden voor een bewoner, wordt begin 2010 onderzocht hoe het pand gerestaureerd en verbouwd kan worden tot meerdere appartementen. Daarnaast moet het pand geïsoleerd worden met duurzame materialen. Als eind 2012 de laatste bewoner vertrekt kan begonnen worden met de restauratie van het casco.

Het plan.

Ondanks de ingrijpende restauratie van 1939, is de bouwgeschiedenis door eeuwen heen goed herkenbaar gebleven. Door de enorme ruimten, oude ramen, zware eiken constructie, brede vloerdelen, en diverse andere oude sporen waant men zich in een laat middeleeuws Stadskasteel. Bij de plannen ligt steeds de nadruk om dit beeld te behouden. En met zo minimaal mogelijke aanpassingen wordt er gerestaureerd. Alles wordt uitgebreid (voor-)onderzocht en gedocumenteerd. Het bestek uit 1939 en de uitgebreide verslaglegging van Kok leveren belangrijke informatie. Onder een oude estriken vloer worden nog enkele 16e eeuwse muntjes uit de bouwtijd gevonden. De bouw wordt verdeeld in 2 fasen: casco/exterieur en interieur. Aangetaste moerbalken worden zorgvuldig hersteld, evenals de glas-in-loodramen, luiken etc. Verdiepingsvloeren worden versterkt en het pand wordt voorzien van brandscheidingen en isolatie. Gebruikmakend van duurzame oplossingen komt er ook een biomassa installatie in de kelder om het gehele pand mee te verwarmen. Doordat er uiteindelijk één huurder voor het totale pand wordt gevonden kunnen ingrijpende aanpassingen en indelingen achterwege blijven. Al is wel rekening gehouden met toekomstige aanpassingen. Ook komt er een moderne lift in het achterhuis. De begane grond behoudt de grote open ruimten en wordt een kunstgalerie. Uitvoering: 2013/2014

Zutphen Bolwerk voorgevelDat Bolwerck zolder oude toestand
Zutphen Dat Bolwerk, scharnier Achtergevel in de steigers Bolwerck estriken vloer